Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Kesin kapsam; işyerinin koşulları, risk yapısı ve güncel gereklilikler doğrultusunda yetkin kişilerce belirlenmelidir.
Tehlikeli durum ile ramak kala arasındaki fark
Gevşek duran bir raf parçası tehlikeli durum olarak bildirilebilir. Parçanın düşüp kimseye veya ekipmana zarar vermemesi ise ramak kala olay örneğidir. Bu ayrım, yalnızca olayı değil olaydan önceki koşulları da görmeyi sağlar.
Örneğin amacı kayıt yaklaşımını açıklamaktır; yaralanma ya da hasar bulunan bir olayı ‘ramak kala’ diye adlandırarak farklı yükümlülükler göz ardı edilemez. İş kazasının hukuki değerlendirmesi ve bildirimi ayrı ele alınır.
Kısa bir kayıtta neler bulunmalı?
Kaydı kişinin hatasını ilan eden bir metin yerine olayın akışını anlatan gözlem olarak oluşturun. Yer, zaman, yapılan iş ve neyin zararı önlediği açıklanmalıdır. Kişisel veya sağlıkla ilgili gereksiz ayrıntıları toplamaktan kaçının.
- Olayın yeri ve zamanı
- O sırada yapılan iş ve kullanılan ekipman
- Olayın nasıl geliştiği
- Zararın nasıl önlendiği veya tesadüfen oluşmadığı
- Alınan ilk önlem ve konunun iletildiği sorumlu
Neden incelemesini tek kişiye indirgemeyin
‘Dikkatsizlik’ etiketi, yerleşim, bakım veya iletişim gibi düzeltilebilir nedenleri örtebilir. İşin neden o şekilde yapıldığını ve mevcut kontrolün neden etkili olmadığını araştırın.
Bildirimi yapan çalışana geri dönüş verilmesi önemlidir. Hiçbir sonuç görmeyen çalışan, sonraki gözlemini paylaşmayabilir. Geri dönüşte kimin suçlandığını değil, hangi koşulun değiştirileceğini açıklayın.
Kaydı önleme ve doğrulamaya bağlayın
Her önemli bulgu için uygulanacak iş, sorumlu ve gözden geçirme tarihi belirleyin. Benzer alanlarda aynı koşulun bulunup bulunmadığını da değerlendirin.
Önlem alındıktan sonra sahada etkisini kontrol edin ve gerekiyorsa risk değerlendirmesine aktarın. Kayıt sayısının azalması tek başına başarı değildir; çalışanların bildirim yapmaktan vazgeçip geçmediği de anlaşılmalıdır.
Kaynaklar ve ilgili mevzuat
- İSGGM — Güvenli istifleme rehberi (yeni sekmede açılır)
- SGK — İş kazası ve bildirim süreci (yeni sekmede açılır)
İşyerinize özgü uygulamada resmî metnin güncel sürümünü ve ilgili kurum kayıtlarını esas alın.
